Epiktetos: bizi rahatsız eden şeyler değil, onlar hakkındaki yargılarımızdır

Epiktetos’un bu düşüncesi Stoacı felsefenin merkezindedir: bir olayla içimizde oluşan sarsıntı arasında çoğu zaman ek bir aşama vardır—o olaya verdiğimiz anlam ve hüküm. Benzer koşullarla karşılaşan iki insanın çok farklı tepkiler vermesi bu yüzden mümkündür; çünkü tehdidi, kaybı veya geleceğe ilişkin sonucu aynı biçimde yorumlamazlar. Bu söz, bütün sorunların “sadece kafamızda” olduğu anlamına gelmez. Kayıp, hastalık, adaletsizlik ve tehlike gerçektir. Stoacılık gerçeği inkâr etmemizi istemez. Bize öğrettiği şey, olanla ona hemen eklediğimiz hikâyeyi ayırmaktır: “her şey bitti”, “bununla başa çıkamam”, “bunu kesin bana zarar vermek için yaptı”. İlk yorumumuzu mutlak gerçek değil bir yorum olarak görebildiğimiz anda tepkiyi seçmek için küçük bir alan açılır. Günlük hayatta bu alan çok değerlidir. Bir eleştiriyi bütünüyle saldırı olarak görmek yerine içinde işe yarar bir bilgi olup olmadığına bakabiliriz. Bir gecikmeyi felaket olarak yorumlamak yerine rahatsız edici ama yönetilebilir bir durum olarak ele alabiliriz. Olayları her zaman seçemeyiz; fakat ilk düşüncemizi doğrulamadan önce onu incelemeyi öğrenebiliriz. Kaynak: Epiktetos, Enchiridion, bölüm 5.