JFK: Yurttaşlık ve hizmet etme sorumluluğu

Kennedy’nin ünlü cümlesi bir beklentiyi tersine çevirdiği için etkilidir. Önce ülkenin yurttaşa ne vereceğini sormak yerine, yurttaşın hangi sorumluluğu üstlenmeye hazır olduğunu sorar. Cümlede hizmet enerjisi vardır, fakat onu ‘devlet insanlara hiçbir şey borçlu değildir’ biçimine indirgemek yanlış olur. Konuşmanın bütünü karşılıklı yükümlülükler ve ortak eylem üzerine kuruludur.

Sözler 20 Ocak 1961’de Kennedy’nin yemin konuşmasında, Soğuk Savaş gerilimi ve yeni yönetimin katılım çağrısı içinde söylendi. Yakın bölümler yalnızca Amerikalılara değil, müttefiklere, yeni bağımsız ülkelere ve dünyaya da seslenir. ‘Ask not’ daha geniş bir işbirliği ve kamusal sorumluluk argümanının parçasıdır.

Daha küçük ölçekte söz, bir topluluğu — şehir, okul, işyeri ya da mesleği — yalnızca hizmet sağlayıcısı gibi gördüğümüzde işe yarar. Kurumlar eleştirilmeli ve hesap vermelidir; fakat bu, kişisel katkı sorusunu ortadan kaldırmaz: oy vermek, gönüllü olmak, dürüst çalışmak, komşulara yardım etmek, ortak kaynakları korumak.

Söz bir diyaloğun ikinci yarısı olarak en güçlü hâline gelir. Sorumluluksuz haklar yurttaşlığı pasifleştirebilir; haksız sorumluluk ise hizmeti boyun eğmeye çevirebilir. Kalıcı anlam, ikisi birlikte görünür olduğunda ortaya çıkar.

Vatandaşlık sorumluluğu koşulsuz itaat anlamına da gelmez. Topluma hizmet etmek, kurumları eleştirmeyi, başkalarının haklarını savunmayı ve daha dürüst kurallar talep etmeyi de içerebilir. Bu nedenle Kennedy’nin sorusu devletin yükümlülükleri hakkındaki tartışmayı bitirmez; ona ikinci bir soru ekler: ortak yaşamın kalitesi için biz hangi somut sorumluluğu üstleniyoruz?