Seneca: hayalimizda gerçekte olduğundan daha çok acı çekeriz

Seneca’nın bu sözü kaygının çok tanıdık bir mekanizmasını anlatır. Bir şey henüz olmadan zihnimiz, her şeyin nasıl kötü gidebileceğine dair onlarca senaryo kurabilir. Beden de bu senaryolar gerçekmiş gibi tepki verir: uyku bozulur, dikkat dağılır ve bir ihtimal neredeyse kesinlik gibi hissedilir. Bu, bütün endişelerin anlamsız olduğu demek değildir. Hazırlanmamız gereken riskler, düşünmemiz gereken kararlar ve yalnızca olumlu düşünerek ortadan kalkmayacak gerçek sorunlar vardır. Önemli ayrım hazırlıkla tekrar tekrar acı çekmek arasındadır. Hazırlık “bu olursa ne yapabilirim?” diye sorar. Kontrolsüz kaygı ise aynı kötü sahneyi yeni bir çözüm üretmeden defalarca oynatır. Seneca’yı günlük hayata uyarlamanın pratik yollarından biri üç şeyi ayırmaktır: şu anda gerçekten olan, makul biçimde olabilecek olan ve yalnızca zihnin ürettiği senaryo. Bu ayrım bütün sorunları çözmez, ama çoğu zaman sisin bir kısmını dağıtır. Gerçek bir risk için plan yapabilir, sonra yeniden önündeki işe dönebilirsin. Kaynak: Seneca, Epistulae Morales ad Lucilium, Mektup 13. Buradaki fikir geleceği düşünmeyi bırakmak değil; hayal gücünün, gerçeklik bizden bir kez bile acı talep etmeden önce aynı bedeli defalarca ödetmesine izin vermemektir.